 सुनयना पालिखे एकपटक पर्यटन व्यावसायीको रुपमा चिनिनु हन्थ्यो अहिले सफल महिला व्यवसायी उद्यमीको रुपमा चिनिनु हुन्छ । शिखर इन्स्योरेन्स पोखरा शाखाको प्रमुखको रुपमा काम गर्दै आउनु भएकी पालिखे आकर्ष व्यक्तित्वका कारण जुन सुकै काममा पनि सफल हुनु भएको छ । लेडिज जेसीजको अध्यक्ष समेत रहनु भएकी पालिखे अन्नपूर्ण एफएमका संचालक विश्वशंकर पालिखेकी श्रीमती हुनुहुन्छ । त्यसो त उहाँको छुट्टै पहिचान पनि छ । समाज सेवा र महिलाको क्षेत्रमा काम गर्ने पालिखे लायन्स क्लव अफ सेती गण्डकीको निर्देशक, नेवारहरुको संस्था तजीलजीको समेत संस्थापक सदस्य हुनुहुन्छ । इन्डीयाबाट होटल म्यानेजमेन्टमा डिप्लोमा गर्नु भएकी पालिखेले व्यवसायीक कामको शिलशिलामा हङकङ, जापान, अमेरिका, फ्रान्स, नेदरल्याण्ड, इटाली र बेल्जीयम समेतको भ्रमण गरिसक्नु भएको छ । सुनयना पालिखे होटल डेला अन्नपूर्ण, फुलवारी र आफ्नै होटल ट्रगोपानमा समेत काम गरिसक्नु भएको छ । प्रस्तुत छ उहाँसँग कास्की सन्देशले महिला उद्यमीको रुपमा गरेको कुराकानीको सारसंक्षेप ।
पोखरासिटि डट कम : अहिले महिला व्यवसायी भएर काम गर्न घरपरिवार र समाजमा कस्तो चुनौति छ -?
चुनौति भन्ने कुरा हरेक पेशा र व्यवसायमा भइहाल्छ नी । तर, आफ्नो पेशा प्रति प्रतिवद्ध भएर कसरी लाग्ने भन्ने कुरा हुन्छ । केहि सम्भावना भएको ठाउँमा धर्यतापूर्वक, होसियारी पूर्वक काम गरेमा सफलता प्राप्त गर्न सकिन्छ । अहिले हाम्रो देशमा राजनैतिक स्थीरता नभएकोले गर्दा पनि सम्पूर्ण व्यावसयमा नै चुनौति थपिएको छ । त्यसमा पनि महिला व्यवसायीलाई समाज, घर, परिवार विभिन्न परम्परागत सोचाइले गर्दापनि अगाडि बढ्न आफ्ठयारो परेको छ । मेरो हकमा कुरा गर्ने हो भने मैले मेरो परिवार र श्रीमान्बाट धेरै सहयोग पाएकी छु । श्रीमान् सहयोगी भएको ले मलाई कुनै बाधा बन्देज छैन । तर, हाम्रो समाजमा महिलाहरुलाई अगाडि बढ्न आफ्नो पहिचान बनाउन सकिरहेका छैनन् । हाम्रो नेवार समूदाय र व्यापारिक घरानाका महिलाहरु त झन घर भित्र, राम्रो खान, लगाउन, रमाइलो गर्न पाए पुग्छ । श्रीमान्मा नै निर्भर हुने परम्परा छ । सोचाई छ । आफैले केहि गरौं भन्ने भावना महिलाहरुमा अझै पनि छैन ।
पोखरासिटि डट कम : तपाईं कसरी महिला उद्यमी/व्यापारी बन्नुभयो -?
म मा पहिले देखि नै केहि गरौं भन्ने भावना थियो । मैले मेरो घर परिवार र श्रीमान्को सक्दो सहयोग पाएर उद्यमी/व्यावसायी बने । पहिला हाम्रो आफ्नो होटल थियो । ट्रागोपान, देशमा द्वन्द्व र अस्थिरताको कारणले गर्दा बन्द भयो । मैले इन्डीयाबाट होटल म्यानेजमेन्टमा डिप्लोमा गरेर बसेको मान्छे । केहि गरौं भन्ने लागेर काठमाडौं दरवारमार्गको होटल डे अन्नपूर्ण, होटल फूलवारीमा समेत काम गरें । हामीले पहिलो पटक मःम महोत्सव, चंगाच्यैट प्रतियोगिता गर्यौं । मैले काम गर्दा श्रीमान्बाट सक्दो सहयोग पाएँ । म आफैमा पनि आत्माविश्वास थियो । केही गर्नका लागि आफैले सक्रियता देखाउनु पर्दछ । जुन म मा थियो । सृजन शिलता पनि हुन पर्दछ । हामी महिलाहरु अर्काको आशमा बस्नु हुँदैन । आफुसँग भएको शीप र क्षमताको प्रयोग गर्नु पर्दछ । महिलाले केही गर्न सक्दैन भन्ने मानसिकता त्याग्नु पर्दछ । हामी महिलाहरुले गर्न नसक्ने काम केहि छैन ।
पोखरासिटि डट कम : महिलाहरुको अहिले व्यापार, व्यावसायमा सहभागिता निकै कम छ । महिलाहरुलाई यस क्षेत्रमा कसरी अगाडि बढाउन सकिन्छ -?
महिलाहरु आफै पनि केहि गरौं भन्ने भावना हुनु पर्दछ । सवै महिलाहरु आत्म निर्भर हुने कोशि गर्नु पर्दछ । सम्पन्न र व्यापारिक घरानाका महिलाहरुको पनि व्यापारमा पकड हुनु पर्दछ । आफ्नो लोग्नेको कारोवारमा चासो देखाउनु पर्दछ । लोग्नेले कमाएर ल्याइदेला र खाउँला भन्ने भावना त्याग्नु पर्दछ । धनि र सम्पन्न महिलाहरु जो श्रीमान्मा आश्रीत छन् उनीहरुलाई आकस्मात कुनै दूर्घटना पर्यो भने धेरै आफ्ठयारो पर्दछ । त्यसकारण पनि महिलाहरु प्रत्येक व्यक्ति आत्मनिर्भर र आर्थिक रुपले सशक्त हुनु पर्दछ । तर, हाम्रो समाजमा महिलाहरुलाई बाहिर निस्कन धेरै समस्या छ । नेपाली समाजमा विद्यमान, परम्परागत, संस्कारले महिलालाई घर भित्र सिमित पारेको छ । महिला अघि घर परिवारको सहयोग चाहिन्छ । हामी कहाँ आफै पनि पिछडीएको सोचाइ छ । घरको काम मात्र महिलाले गर्ने बाहिरको पुरुषले गर्ने भनेर बाडफाँड गरिन्छ । तर, विदेश तिर त्यस्तो हुँदैन कुन महिलाको काम कुन पुरुषको काम थाहा हुँदैन । त्यहि भएर पनि युरोप र अमेरिकाको समाज उन्नत छ त्यहमा लैङ्गिक विभेद छैन । आर्थिक रुपले सम्पन्न छन् । विकास भएको छ ।
तर हामीकहाँ महिलाहरु शिक्षित र सम्पन्न भएरपनि घर भित्रै मात्र सिमित छन् । त्यसो भएमा शिक्षित हुनुको कुनै अर्थ रहँदैन । महिलाहरु आफैले पनि संकिर्णता त्याग्नु पर्दछ ।
पोखरासिटि डट कम : तपाई लेडिज जेसीजमा पनि अध्यक्ष हुनुहुन्छ । जेसीज कस्तो संस्था हो - र यसको काम के हो -?
लेडिज जेसीज महिलाहरुको अन्तर निहित प्रतिभालाई अगाडि ल्याउने संस्था हो । यसले महिलाहरुसँग भएको क्षमताको विकास गराउन पहल गर्दछ । नेतृत्व गर्नका लागि पर्ूवाधार तयार पार्दछ । यस्ले महिलाहरुलाई अगाडि बढ्न प्लेर्टर्फ दिएको छ । बेला बेलामा महिलाहरुको सशक्तिकरणका लागि तालिमहरु सेमिनार, गोष्ठी भएका छन् । जुन सुकै काम गर्न पनि मिठो बोली चाली, राम्रो व्यवहारको खाँचो पर्दछ । बोलि र व्यक्तित्वले मानिसलाई छिट्टै प्रभाव पार्दछ, व्यवहार कार्यदक्षता अलि परकै कुरा हो त्यो पनि नभै नहुने कुरा हो । त्यसो भएर हामीले लेडिज जेसीजका महिलाहरु जो गृहिणी मात्रै भएपनि कामकाजी महिला, कानून व्यावसायी जो भएपनि व्यक्तित्व विकास गर्न र अगाडि बढाउन प्रेरित गर्दछौं । हामीले त्यसका लागि पहल गर्दछौं । लेडिज जेसीजले त्यसको अलावा समाज सेवाको काम पनि गर्दै आएको छ । थोरै भएपनि गरिव र विपन्न वर्गका बालबालिकाहरुका लागि छात्रबृत्ति, ड्रेस, किताव, कापी बाड्ने, कुष्ठरोगीहरुलाई थोरैभएपनि सहयोग गर्दैछ । बृद्धाबृद्धहरुलाई सहयोग बिरामीहरुलाई फलफुल वितरण, कम्मल वितरण आदि काम गरेका छौं । यी कामहरु गर्दा प्रायः हामीले आ-आफ्नै तर्फाट सहयोग गरेका छौं ।
पोखराको वातावरण सफा राख्न, पर्यटकको आकर्षा को केन्द्र बनेको फेवातालमा भएको जलकुम्भी झार निकाल्ने काम पनि लेडिज जेसीजले गरेको छ । हामी जेसीजका साथीहरु देशको राजनीति प्रति पनि चासो राख्दछौं । संविधानसभा बारे जानकारी जस्ता कार्यक्रम गरेका छौं ।
पोखरासिटि डट कम : राजनीति भनेको नेपालको मुधारको विषय हो । महिलाहरुको हरेक समस्या राजनीति बाटै समाधान हुन्छ महिलाहरु राजनीति प्रति कत्तिको सचेत हुनु पर्दछ त - ?
तपाईंले भनेको कुरा ठिक हो । मूलधारको विषय भनेको राजनीति नै हो । महिलाहरुका पक्षमा नीति, नियम, कानून आदी बनाउने काम राजनीतिमा महिलाहरुको सहभागिता ले नै गर्दछ । महिलाहरु राजनीति प्रति सचेत त हुनु नै पर्दछ । हाम्रो जस्तो मुलुकमा हरेक कुरा संविधानसभाको चुनावले अड्काएको छ भनिन्छ स्थानीय स्तरमा विकासकाकाम गर्ने देखि लिएर भ्रष्टाचार नियन्त्रण गर्ने सम्मका कुराहरु पनि संविधानसभाको चुनावले अड्कीएको छ । मुलुकका आधा मान्छेहरु व्यावसाय छोडेर राजनीतिमा होमिनु पर्दछ भन्ने मलाई लाग्दैन । आर्थिक रुपमा सक्षम हुन, विकासका काम गर्न राजनीतिले छेक्दैन । हामीलाई धेरै कुरामा राजनीतिले प्रभाव पारेको हुनाले उद्योगपती देखि लिएर मजदूर सम्मले राजनीति बुझेका हुन्छन् । आफ्नो पेशागत हक अधिकारलाई भन्दापनि पार्टी कार्यकता भएर प्रस्तुत हुन्छन् । तर, विकसीत देशमा त आधा भन्दा बढी मानिसले चुनावमा भोट नै हाल्दैनन् । किन भने उनीहरुको देश समुन्नत छ, विकसित छ, सबै आ-आफ्नो काममा व्यस्थ छन् । म जापान बस्दाको एउटा अनुभव सुनाउन चाहन्छु - नजिकैको एउटा घरमा ठूलो नेता पनि बस्दा रहेछन् तर, मलाई थाहा थिएन । महिनौ बस्दापनि सामान्य चिनजान आ-आफ्नै काममा व्यस्थ भएकाले एकदिन म बजार जाँदा ठूलो जुलुस लिएर उसको फोटो लिएर अगाडि आइरहेको थियो म छक्क परे पछि घर गएर सोधेको ऊ त्यहाको ठूलै नेता रहेछ । तर, हामी कहाँ नेता भने पछि काम छाडेर अगाडि पछाडि गर्ने चलन छ । अव हामीले पनि समाजलाई उन्नत र विकसीत बनाउन आर्थिक क्रान्ती गर्नु पर्दछ । बेरोजगार भएरपनि हाल धेरैले राजनीति गरेको हेला भन्ने मलाई लाग्छ ।
पोखरासिटि डट कम : तपाईं अलि खुल्ला बिचारको रमाइलो गर्ने खालको हुनुहुन्छ । फूर्सदको समय कसरी बिताउनु हुन्छ - ?
हामी साथीहरु मिलेर रमाइलो गर्दछौं । पिकनिक जाँछौं, घर परिवार मिलेर होटल, रेष्टुरेण्ट मा जान्छौ, डिस्कोतिर पनि गइन्छ । तर, परिवारसँगै जाँदा कुनै नराम्रो कुरा भने होइन । अंग्रेजी नयाँ बर्षनि रमाइलो गरि मनाइयो । कहिलेकाँही मनोरन्जन पनि चाहिन्छ । नयाँ बर्षमनाउनु कुनै विकृति होइन । हामीलाई पश्चिमा संस्कृतिले प्रभाव पारेको छ । नयाँबर्षक्रिसमस मनाउनु बेठिक हो भने मल्टि नेष्नल कम्पनीको उत्पादन प्रयोग गर्नुपनि त ठिक होइन । हामीले हाम्रो संस्कृति पनि आदनप्रदान गर्न सक्दछौं । पर्यटकहरुलाई संस्कृति बारे जानकारी गराउने दशै तिहार जस्ता धेरै चार्डपर्व छन् । जुन पर्यटकलाई बुझायो भने हाम्रो साँस्कृतिक आदानप्रदान हुन्छ । जति कोशिस गरे पनि पूर्विय संस्कृतिलाई पश्चिमा संस्कृतिले डोमिनेट गरेकै छ । उनीहरु नै सम्पन्न अनि धेरै कुरामा अगाडि छन् । हरेक कुरा उनीहरु कै उदाहरणको रुपमा लिनु पर्ने हुन्छ । त्यहि भएर पनि उनीहरुको नक्कल गर्दिन भन्दाभन्दै पनि आफै हुन्छ ।
कास्की सन्देश
|
